KIM PUTTERS: Goedemiddag allemaal, meneer de voorzitter.
Vandaag precies één maand geleden gaf u mij mijn opdracht...
en ik ben blij u te kunnen melden dat mijn opdracht voltooid is.
Er kan wat mij betreft een volgende stap gezet worden om te komen...
tot een nieuw kabinet.
En mijn advies is om als volgende stap in een volgende informatieronde...
de mogelijkheid te onderzoeken van een programkabinet...
op basis van een akkoord op hoofdlijnen tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB...
dat kan rekenen op een zo breed mogelijke steun in de volksvertegenwoordiging.
Op wat deze vorm van extraparlementaire samenwerking inhoudt...
ga ik zometeen uiteraard in.
Het staat ook in mijn verslag dat ik u zometeen zal overhandigen.
Maar voordat ik dat doe, geef ik ook graag een korte toelichting.
Onderdeel van mijn opdracht was het onderzoeken van de mogelijkheden...
voor een vruchtbare politieke samenwerking.
Toen deze informatieronde begon, was het niet vanzelfsprekend...
dat die mogelijkheden er zouden zijn.
Bij mijn onderzoek heeft een aantal externe deskundigen...
een belangrijke rol gespeeld en hen wil ik hierbij hartelijk bedanken.
Dat geldt ook voor alle fractievoorzitters waar ik mee gesproken heb...
in het bijzonder de vier betrokken fracties bij de laatste paar weken...
hebben er veel energie in gestoken.
Zij zijn in beweging gekomen en zij willen vooruit.
En daarvoor verdienen ze waardering.
Mijn opdracht betrof de vorm van zo'n samenwerking en het recht doen aan de verkiezingsuitslag...
inclusief de grote verschuivingen die daarbij hebben plaatsgevonden.
En achter die zin gaat een wereld schuil.
Of eigenlijk een land, ons land.
En voordat ik bij de kern van mijn verslag kom...
moet ik daarover ook iets van mijn hart.
Want terecht verwachten mensen dat er snel een kabinet komt...
dat de maatschappelijke vraagstukken effectief gaat aanpakken.
Een kabinet dat als opdracht ziet continu te werken aan het vertrouwen...
tussen mensen en hun overheid.
En dat vanaf de start oog heeft voor de uitvoering van beleid...
zodat beleid ook uitwerkt zoals bedoeld.
En dus een kabinet dat vertrouwen heeft in de mensen die dat beleid...
moeten uitwerken en uitvoeren.
Een kabinet dat betekenisvol contact zoekt met de mensen...
voor wie hun plannen bedoeld zijn, zodat burgers zich gehoord...
en betrokken weten.
En in mijn ogen zou dat het vertrekpunt moeten zijn van iedere...
vruchtbare politieke samenwerking.
Gegeven die maatschappelijke context, rust er op de volksvertegenwoordiging...
de verantwoordelijkheid om te zoeken...
naar gemeenschappelijkheid en naar verbinding.
En daarbij hoort ook het volgen van een zorgvuldige procedure om te komen...
tot een nieuw kabinet.
Een kabinetsformatie is vooral ook het organiseren van vertrouwen daarbij.
Vertrouwen is de basis voor ieder kabinet.
De manier waarop een kabinet gevormd wordt, heeft directe invloed...
op dat vertrouwen van mensen in hun overheid.
En dat is waarom ik het zo belangrijk vond, en vind, deze opdracht uit te voeren...
om zo de kabinetsformatie verder te helpen.
Dan naar mijn verslag.
Daarin zult u lezen dat ik ook in overleg met verschillende experts...
onderzoek heb gedaan naar verschillende begrippen...
van kabinetsvormen en naar de mogelijkheden van verschillende
manieren om tot een kabinet te komen.
Daarover heb ik de afgelopen weken eerst met alle fractievoorzitters gesproken...
en daarna intensief met de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB.
Voor een vruchtbare politieke samenwerking is het cruciaal op welke...
manier samenwerkende partijen zich aan elkaar willen verbinden.
Daarbij gaat het om drie vormen van verbinding...
politieke, programmatische en personele verbinding.
Politieke binding gaat over de vraag naar welke kabinet wordt toegewerkt.
Bijvoorbeeld een meerderheids-, minderheids-, gedoog- of extraparlementair kabinet.
In mijn verslag beschrijf ik hoe deze informatieronde op dit punt is verlopen.
We zijn alle varianten minutieus en systematisch langsgelopen...
en mijn conclusie is dat het nu niet mogelijk is...
om tot een regulier meerderheidskabinet of minderheids- dan wel gedoogkabinet te komen.
Er is bij de vier genoemde partijen draagvlak voor het verder verkennen...
van een vorm van een extraparlementair kabinet.
En ik noem dat een programkabinet.
Dat past in mijn ogen bij de huidige politieke situatie...
en bij de maatschappelijke context die ik zojuist ook heb geschetst.
En om daartoe te komen draait het om hoe de politieke en personele binding...
wordt ingevuld en aangepakt.
Programmatische binding betreft de feitelijke bouwstenen van een kabinet.
Het gaat dan om de afspraken die op een aantal niveaus gemaakt worden...
en die wil ik ook kort langslopen.
Zo gaat het om samenwerkingsafspraken met de vier fracties...
en zo mogelijk met andere fracties.
Een kern daarvan is het afspreken van zorgvuldige werkwijzen en omgangsvormen.
Bijvoorbeeld hoe je omgaat met het indienen en dekken van moties en amendementen...
of hoe je reageert op onverwachte gebeurtenissen en de buitenwereld.
De tweede cruciale bouwsteen is een beknopt hoofdlijnenakkoord.
Daarin worden afspraken gemaakt over de kaders en beleidsdoelen...
die het kabinet worden meegegeven.
En mijn advies voor een volgende informatieronde...
richt zich vooral op dit onderdeel, zoals ik daarnet al zei.
Op basis van het hoofdlijnenakkoord dat is gesloten...
kan vervolgens een kabinet worden samengesteld.
Daar kom ik zo op terug.
Dat kabinet maakt vervolgens een regeerprogramma.
Daarin worden de hoofdlijnen uitgewerkt naar concrete maatregelen...
die het kabinet gaat uitvoeren.
En mijn advies is om daarbij ook medeoverheden, uitvoerders...
en het maatschappelijk veld te betrekken.
De derde vorm van binding is de bemensing.
Over de manier waarop de bemensing van een programkabinet moet verlopen...
is in deze informatieronde ook gesproken.
Bij een kabinet dat extraparlementair tot stand komt...
is het vormen van dat team cruciaal.
Immers, het uitwerken en uitvoeren van een regeerprogramma...
binnen de kaders van een hoofdlijnenakkoord...
vergt veel van het kabinet als team en in het verkeer met de Kamers.
Op basis van de gesprekken in deze ronde is is ook de conclusie dat bij...
de bemensing van zo'n kabinet gestreefd moet worden...
naar een evenwichtige mix van bewindspersonen van binnen...
en buiten de politiek zodat er recht gedaan wordt aan de verkiezingsuitslag...
en aan de maatschappelijke verankering van het kabinet.
De politieke leiders van de vier fracties blijven in dat geval in de Tweede Kamer.
Meneer de voorzitter, dit is in de kern wat er in mijn verslag staat.
Op dit moment is de enige mogelijkheid om tot een vruchtbare...
politieke samenwerking te komen, het onderzoeken van de mogelijkheid
van zo'n programkabinet, gebaseerd op een vorm van extraparlementaire...
samenwerking tussen PVV, VVD, NSC en BBB.
Zo'n onderzoek is uitsluitend zinvol als niet alleen de vorm...
maar ook de inhoud daarin wordt meegenomen.
Ik wil u nu graag mijn verslag overhandigen.